Ik beet hard op m’n tong terwijl ik getuige was van een felle discussie tussen mijn vrouw en één van de pubers. Een discussie die mij bekend in de oren klonk. Dezelfde die ik ooit voerde met m’n docenten. Het ging over het leren van woordjes. Duitse woordjes. Honderden stonden er op de lijst voor dit schooljaar. Klaar om in het hoofd gestampt te worden. Een onbedwingbare berg in de ogen van de puber.

‘Maar dan ben ik de eerste woorden alweer vergeten op het moment dat ik de laatste in m’n hoofd stamp’, reageerde de puber. Op dat moment had ik te weinig tong over om de herkenning weg te bijten. Ik kon m’n lach niet onderdrukken. Je partner afvallen in een discussie met één van de kinderen is zowel een opvoedkundige, als een relationele wanprestatie van jewelste. Ik weet het.

Het stampen van woordjes is het stomste wat je een kind kunt aandoen. Er zijn immers ook andere manieren om te leren.

‘Guten Abend Allerseits’, klonk het elke zaterdag klokslag om zes uur. Heribert Fassbender opende wekelijks de WDR Sportschau met deze woorden. Het sportprogramma leerde mij veel over de Duitse taal en over de geografie van het land. Ik leerde de normale spreektaal waarmee je je kon redden in gesprekken met Duitstaligen. Iemand uit Hannover noem je een ‘Hannoveran’. In de ‘Franken-regio’, maken ze heerlijke bieren en wijnen, weet ik dankzij Heribert en z’n collega’s. Hierdoor voel ik me vrij in gesprekken met Duitstaligen hoewel ik weet dat ik de taal verre van foutloos spreek.

Een tijdje geleden stootte m’n vrouw mij aan tijdens het lezen van de krant. Haar mond viel open na het lezen van een artikel over de wijze waarop sommige kinderen leren. Het grenzeloos aanreiken van kennis is niet effectief. Scholen moeten veel meer structuur en begeleiding bieden om kinderen zelf onderzoekend te laten leren. Een hele andere benadering dan het stampen van woordjes. Op veel Hbo’s wordt op deze manier gewerkt. Het vraagt wat zelfstandigheid van de leerlingen maar het is een zeer effectieve manier van kennisontwikkeling.

En dat wisten we natuurlijk al. Want de eerdergenoemde puber weet akelig goed hoe vliegtuigen werken, na tientallen programma’s over vliegrampen bekeken te hebben. Ze leerde zichzelf veel over de Egyptische geschiedenis door eindeloos te lezen en te zoeken naar informatie. Ook kan ze zich in korte tijd meten met de autosport-collega’s van Fassbender vanwege haar kennis over de Formule 1. Omdat ze nieuwsgierig is naar de oorsprong en de ontwikkeling van de sport.

Gelukkig zijn er scholen die snappen hoe kinderen leren. Hoe je ze gemotiveerd en nieuwsgierig kunt houden. Bijvoorbeeld op de Agora-scholen. Op deze school zitten Vwo’ers, Havisten en Vmbo’ers in dezelfde leergroepen. Ze trekken samen op, net als in de speeltuin en bij de sportclub. De één gaat alleen wat sneller en dieper dan de andere.

‘Tijdens de eerste 6 weken van het schooljaar op een Agora school worden kinderen ‘ontgiftigd’. Hun hersenen zijn doordrenkt met een soort mayonaise. Ze zijn verleerd om te denken, door het geweld van het traditioneel onderwijs ’, aldus één van de oprichters. En wees gerust; wetenschappers en de onderwijsinspectie kijken mee. De prestaties zijn meetbaar, de aansluiting met het vervolgonderwijs vanzelfsprekend.

Niet alle kinderen leren op dezelfde manier. Toch is er amper onderscheid in het aanbod. We stampen hun hoofden vol met informatie die ze niet kunnen toepassen wanneer ze het nodig hebben. We leren onze kinderen af om creatief te zijn. Hierdoor remmen we innovatie en zal de populatie paarse krokodillen in organisaties niet afnemen. Het leven voltrekt zich immers niet volgens uit het hoofd geleerde rijtjes, scenario’s of voorgeprogrammeerde modellen.

Nu mogen jullie raden wie zich de blaren op de afgebeten tong praat in een buitenland; mijn rijtjes verslindende echtgenote of de televisiekijkende schrijver van dit stuk?

PS: Ik zoek nog een slaapplek voor de komende weken.