‘Dat is een achtergesteld gebied. Daar zijn de mensen niet zo slim.’ ‘Hoe bedoel je?’ ‘Nou, daar zijn de mensen niet zo hoog opgeleid. Daar was het vroeger moeras. Er werd turf gewonnen. Dat staken ze uit het veen. Als broodjes stapelden de arbeiders het turf op in stapels van 10. Want de arbeiders konden niet tellen. Dus gebruikten ze het aantal vingers aan hun hand om de hoogte van de stapels te bepalen’ ‘Waar is dat?’ ‘Oh daar, verderop, in Zuidoost Drenthe.’ Hij was 16 jaar, vwo-leerling ergens uit de streek tussen Gramsbergen en Coevorden. Hij sprak met drie Vlamingen die het Pieterpad liepen en hiervan een prachtige TV-serie maakten.

Een jongeman, geboren in de 21^e eeuw, wonend op nog geen 30 kilometer afstand van mijn geboortegrond lepelde dit verhaal op toen hem iets werd gevraagd over mijn streek. Het was ogenschijnlijk het eerste dat in hem op kwam. Alsof er in 200 jaar niets is veranderd. Woest en verdrietig werd ik van zijn opmerking. Daar gaan we weer dacht ik. Het kan natuurlijk dat Zuidoost Drenthe het thema was in een recente aardrijkskundeles op het VWO. Of dat z’n opa het ooit vertelde en dat het grote indruk op hem maakte. Maar toch, het ongemakkelijk gevoel bleef.

Of was het iets dat we maar al te goed kennen van geleerden of buitenstaanders als ze het over Zuidoost Drenthe hebben? Was het dedain? Minachting over de mensen die dit gebied met hun eigen handen gemaakt hebben? Dedain over het handwerk door een aanstaande academicus? Van zo iemand zou je verwachten dat hij zou noemen dat Nobelprijswinnaar Ben Feringa in dit gebied is geboren en getogen. Dat Bluetooth in dit gebied is uitgevonden en dagelijks de wereld aan slimme apparaten met elkaar verbindt. Dat de geavanceerde plastics voor de fancy producten van Apple hier worden gemaakt omdat het nergens anders in de wereld lukt. Hij koos een andere insteek. Een insteek die mij zo bekend in de oren klinkt.

Ooit zei ik tegen een onderzoeker uit het westen: ‘Misschien is het maar beter dat het weer gewoon moeras wordt hier. Zoals het altijd was. Lijkt me het eerlijkste voor onze mensen en het beste voor de rest van het land.’ Door er weer een moeras van te maken kan de overheid stoppen met de subsidies. Alle ruimte om de vruchtbaarste gronden van West-Europa vol te zetten met windmolens en zonneparken. Alle ruimte om de bodem te injecteren met afvalwater van de oliewinning. Alle ruimte om CO2 in de grond op te slaan zodat ons land fossiele brandstoffen kan blijven gebruiken. Alle ruimte om het hier nooit echt donker te laten worden omdat in de kassen ook ’s nachts de zon moet schijnen.

Zuidoost Drenthe weer moeras, zodat de overheid de opbrengsten kan investeren in een extra baan voor Schiphol, een extra kade voor Rotterdam en een extra campus voor Eindhoven. Versterken wat sterk is, stoppen met stutten wat zwak is gehouden. We maken voor de zoveelste keer op rij een wingewest van Zuidoost Drenthe. Toen turf, olie en gas nu wind, zon en afval. Eeuwige roem voor het grootkapitaal van de 21^e eeuw die onze bodem onder de vruchtbare aarde uitholt en de horizon aan het zicht onttrekt in ruil voor aanzien en macht op het wereldtoneel.

Hier komt iedereen ergens anders vandaan. Duizenden arbeidsmigranten maakten dit gebied tot wat het is geworden. Arbeidsmigranten uit Friesland, Overijssel, Groningen en de Duitse Grensstreek. Het gebied is wie ik ben en beïnvloed alles. Inmiddels heb ik beter geleerd hoe er mee om te gaan. Om het slachtofferschap in te ruilen voor trots. Om het gevoel te verbinden met feiten.

Want het is een feit dat Zuidoost Drenthe een van de beste gebieden is om te wonen. Schone lucht, betaalbare huizen, goed onderwijs en mensen die elkaar groeten op straat. Het is een feit dat in Zuidoost Drenthe het arbeidsmoraal hoog is. We komen op tijd, doen ons werk en klagen niet. Het is een feit dat de mensen hier een enorme ondernemersgeest hebben. We zien overal handel in. Het is een feit dat we er voor elkaar zijn als er iets te doen is. Het is een feit dat we tot de gelukkigste mensen van het land horen. Het is een feit dat ‘al die mensen van ver’ een smeltkroes vormen met ruimte voor hun eigen rituelen. Paasvuren, carnaval, carbidschieten, piratenfestivals en geheime zenders. We leven samen in vrijheid en zoeken soms de grenzen op.

Het is een feit dat we onszelf prima kunnen redden. Op voorwaarde dat we eerlijk gaan delen wat we hier verdienen. Van wingewest van het grootkapitaal naar duurzaam herinvesteren op de plek waar het wordt verdiend. Investeren in het versterken van de lokale gemeenschap. Sterker maken wat sterk is, stutten wanneer het eens tegenzit. Van pamperen naar delen. Niet klagen maar jagen. Van schaamte naar trots.

Hier kom ik weg!